Wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21 przyznaje kredytobiorcy prawo żądania od banku wynagrodzenia za korzystanie przez bank ze środków pieniężnych kredytobiorcy spłacanych tytułem rat w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Teza wyroku jest rewolucyjna, gdyż do tej pory mówiło się raczej o roszczonym przez banki w stosunku do konsumenta prawie do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Tymczasem wyrok TSUE potwierdza, że banki nie mają uprawnienia do żadnej rekompensaty z tytułu stwierdzenia nieważności umowy kredytu, natomiast konsument takie uprawnienie posiada. Głównym powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, że to banki wprowadzały do umów kredytów powiązanych z walutą obcą niedozwolone postanowienia umowne ze szkodą dla konsumentów. Skoro tak, to bank jako podmiot odpowiedzialny za nieważność umowy nie może odnosić korzyści z własnego, nieuczciwego działania. Odwrotnie rzecz ma się w przypadku konsumenta. Skoro kredytobiorca spłacał kredyt w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, a bank, jako podmiot winny spowodowania tej nieważności, ze spłacanych kwot korzystał, to zgodne z celami ochronnymi dyrektywy 93/14/EWG jest, aby konsument z tego tytułu otrzymał racjonalną rekompensatę.
Skutki wyroku TSUE
W mojej opinii, wyrok TSUE wywoła falę nowych pozwów frankowiczów przeciwko bankom o zwrot korzyści uzyskanych przez banki w wyniku korzystania przez nie z kapitału kredytobiorców bez podstawy prawnej. Być może całe zamieszanie z wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z kapitału będzie można podsumować stwierdzeniem, że banki same ukręciły na siebie bat. Czas pokaże jak z nowymi roszczeniami poradzą sobie polskie sądu.
Sentencja wyroku TSUE
W wyroku TSUE z dnia 15 czerwca 2023 r. C-520/21, odpowiadając na pytanie prejudycjalne: czy w kontekście uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną w całości ze względu na to, że nie może ona dalej obowiązywać po usunięciu z niej nieuczciwych warunków, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą konsument ma prawo żądać od instytucji kredytowej rekompensaty wykraczającej poza zwrot miesięcznych rat i kosztów zapłaconych z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty,
TSUE orzekł że,
– nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą konsument ma prawo żądać od instytucji kredytowej rekompensaty wykraczającej poza zwrot miesięcznych rat i kosztów zapłaconych z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty, pod warunkiem poszanowania celów dyrektywy 93/13 i zasady proporcjonalności.